Tôi mới "nhặt" được câu này trên mạng, thấy hay hay và hợp với ý trong bài viết này của tôi, nên đem nó về đây để cất. Nó như thế này:
An education is about more than getting into a good college or getting a good job when you graduate. It’s about giving each and every one of us the chance to fulfill our promise—to be the best version of ourselves we can be.
Bản dịch của tôi:
Giáo dục không chỉ là vào được một trường đại học tốt hay tìm được một việc làm tốt sau khi tốt nghiệp. Giáo dục là làm sao từng người và tất cả mọi người phải có cơ hội để thực hiện mơ ước của mình - đó là, phát triển tối đa tiềm năng sẵn có trong mỗi chúng ta.
Nguồn: http://www.facebook.com/vtpanh?v=wall&story_fbid=154536684574866#!/barackobama
---------------------------------------------------------------
Bài viết này tôi viết cho một tờ tạp chí nhân dịp đầu năm học, nhưng ... bị chê, không được đăng. Mặc dù tôi đã viết hết cảm xúc thật của mình. Cũng có thể là bài viết bị chê vì có một vài đoạn hơi ... sáo, do tôi mới được góp ý là nên cẩn trọng hơn trong ngôn từ. Vì khi đăng lên blog, tức là bài viết đã có sự hiện diện công cộng. Mà ứng xử công cộng thì phải khác với ứng xử cá nhân, khi chỉ có riêng mình.
Thôi, báo không dùng thì cũng đăng bài viết lên đây để chia sẻ với mọi người. Mong mọi người đọc và trao đổi. Và giúp tôi đoán xem vì sao bài không được đăng, nhé?
-----------
Năm học 2010-2011 bắt đầu trong bao nỗi ngổn ngang. Bạo lực học đường tràn lan; đạo đức xã hội xuống cấp; bệnh thành tích, giả dối, nạn sính bằng cấp trầm kha dẫn đến nạn bằng giả, trường dỏm; rồi nạn “thất nghiệp có bằng cấp” vì đào tạo không dựa trên nhu cầu xã hội; phong trào tị nạn giáo dục; nạn chảy máu chất xám … tất cả đang bày ra trước mắt chúng ta, và đều cấp bách. Nhưng giải pháp cho tình trạng này dường như chưa tồn tại, hoặc tồn tại nhưng mơ hồ và không thể triển khai, hoặc đã có kế hoạch rõ ràng, chi tiết đến từng hoạt động kèm chi phí ước tính, nhưng lại thiếu thuyết phục nên không được sự ủng hộ của xã hội.
Nhưng dù ngổn ngang, bừa bộn đến đâu, thì năm học mới cũng đã đến, năm đầu tiên của thập niên thứ hai trong thiên niên kỷ thứ ba của nhân loại. Những bước đầu tiên của ngành giáo dục để đưa đất nước đến dần với tầm nhìn 2020. Cần bắt đầu từ chỗ nào đây? Câu hỏi này có lẽ mọi người Việt Nam đều đang tự đặt ra, nhưng câu trả lời ở tầm quốc gia chỉ có thể đến từ những vị lãnh đạo đất nước.
Theo dõi tin tức trên báo chí trong những ngày đầu năm học, tôi chú ý đến phát biểu của hai vị lãnh đạo cao nhất của đất nước và của ngành giáo dục, mà theo tôi đã hàm chứa câu trả lời cho câu hỏi nói trên. Phát biểu trong dịp lễ khai giảng, Tổng bí thư Nông Đức Mạnh đã dặn dò ngành giáo dục phải chú trọng việc dạy người. Trả lời phỏng vấn với tư cách tân bộ trưởng, người vừa được giao trọng trách lèo lái con tàu giáo dục của Việt Nam, Bộ trưởng Bộ Giáo dục và Đào tạo Phạm Vũ Luận nói ông không có ý định tạo dấu ấn riêng . Phải chăng sai lầm của chúng ta lâu nay chính là ở đây: điều hành ngành giáo dục nhằm mục tiêu có được những thành tích nổi bật và tạo dấu ấn, mà chưa chú trọng đầy đủ đến mục tiêu dạy người?
Có một điều đơn giản mà hình như ở Việt Nam chúng ta hay quên, đó là giáo dục (education) không chỉ là đến trường (schooling). Khắp đông tây kim cổ, mọi nền giáo dục chân chính đều nhằm vào phát triển con người. Sự thành công của một nền giáo dục được đo bằng khả năng phát triển những tài năng sẵn có – đã bộc lộ hoặc còn tiềm ẩn – của từng cá nhân đến mức cao nhất. Để làm được điều này, không thể tiếp tục làm theo cách một chiều từ trên xuống như hiện nay.
Tại sao không? Thử bình tĩnh nhìn lại cung cách vận hành của ngành giáo dục Việt Nam hiện nay, ta sẽ thấy dường như đang tồn tại một sự mâu thuẫn. Cuộc sống thì biến chuyển hàng ngày, nhu cầu của con người là vô hạn, còn tài năng của các cá nhân thì hết sức đa dạng, phong phú và luôn phát triển. Nhưng hầu hết các hoạt động trong ngành giáo dục đều xuất phát từ cùng một nguồn và theo cùng một quy trình vạch sẵn. Trước hết là những chủ trương của lãnh đạo Đảng và Nhà nước, trên cơ sở đó ngành giáo dục sẽ đề ra những chương trình hành động đầy quyết tâm, những dự án tham vọng với những chỉ tiêu cụ thể dù đôi khi phi thực tế; và kèm theo đó là cách quản lý chặt chẽ nhấn mạnh tính tuân thủ và bóp nghẹt sự sáng tạo. Đến nỗi cả những “sáng kiến” cải tiến của ngành giáo dục để giải quyết những vấn đề thực tế đa dạng của lớp học cũng vẫn theo trình tự nói trên. Phải chăng chính mâu thuẫn này là nguyên nhân sâu xa của nhiều vấn nạn trong nền giáo dục Việt Nam ngày nay?
Giáo dục theo nghĩa phát triển con người không thể chỉ là những gì diễn ra trong trường lớp và được quản lý bởi ngành giáo dục. Trước hết và trên hết, nó là sự nỗ lực lâu dài, bền bỉ nhằm phát triển tài năng cùng các giá trị sống của từng người học, từng gia đình, từng thầy cô, cùng sự hỗ trợ và tiếp sức của cộng đồng nơi các em sinh sống và học tập. Thành tựu của giáo dục Việt Nam vì thế không phải là kết quả của những đề án như đại học đẳng cấp quốc tế, phát triển hệ thống trường chuyên vv, cũng chẳng phải là kết quả của những “phong trào” dạy kỹ năng sống hay đưa nội dung phòng chống tham nhũng vào trường học, như cách chúng ta vẫn suy nghĩ hiện nay.
Thành tựu giáo dục đích thực phải là những con người với những tài năng riêng biệt được phát triển tối đa, và một xã hội nơi mọi tài năng đỉnh cao đích thực được tôn trọng và vinh danh. Nếu không có được điều này, thì mọi đề án của ngành giáo dục Việt Nam dẫu có thành công vẫn sẽ là vô ích.
Nói đến tài năng và sự vinh danh, năm học 2010-2011 không chỉ bắt đầu với những ngổn ngang, mà còn có những điểm sáng. Dư âm của niềm vui về sự kiện Ngô Bảo Châu đến giờ vẫn còn đầy ắp. Theo tôi, Ngô Bảo Châu là một bằng chứng sống động của quan điểm giáo dục không phải là những kế hoạch được triển khai tỉ mỉ của ngành giáo dục, mà trước hết và trên hết là một môi trường phát triển nhân cách lành mạnh, sự kiên trì vun đắp tài năng theo thiên hướng cá nhân của gia đình, và sau đó là môi trường giáo dục trong lành của nhà trường, nơi đó vai trò của người thầy được tôn trọng và phát huy đúng mức.
Giáo dục là phát triển con người, đó là triết lý duy nhất đúng. Triết lý giáo dục vị nhân sinh. Theo tôi, ở mức độ cá nhân, triết lý ấy vẫn luôn sống mạnh mẽ trong những con người Việt Nam nghèo khó, những người luôn tâm niệm phải nỗ lực học hành để phát triển cá nhân, thoát kiếp nghèo và giúp đỡ được cho gia đình, rồi từ đó góp sức xây dựng cộng đồng, làng xóm. Với triết lý như vậy, cô bé Bình Gấm bán khoai năm nào đã thi đậu cùng một lúc vào 3 trường đại học, để nay trở thành bác sĩ công tác tại Bệnh viện Thống Nhất gần nơi tôi sinh sống trước đây – một quận nghèo, nhiều dân nhập cư, nhưng cũng rất nhiều người thành đạt, vươn lên từ nghèo đói.
Cả Ngô Bảo Châu ở miền Bắc lớn lên trong thời chiến tranh và xuất thân từ một gia đình học thức, lẫn Bình Gấm ở miền Nam lớn lên sau ngày đất nước thống nhất trong một gia cảnh khốn khó, mỗi người theo cách riêng của mình đều là những thành tựu của nền giáo dục Việt Nam ở những mức độ khác nhau. Những thành tựu đó hoàn toàn không phải là kết quả trực tiếp của bất kỳ chủ trương, kế hoạch, đề án, hoặc phong trào nào, mà là của những nỗ lực đúng hướng của cá nhân và gia đình, cùng với môi trường sinh sống và học tập lành mạnh mà những cá nhân đó may mắn được hưởng.
Để trả lời cho câu hỏi “Nên bắt đầu từ đâu?”, trong tiếng Anh người ta nói “Hãy bắt đầu từ đầu. Begin at the beginning.” Câu trả lời hiển nhiên và luôn luôn đúng, dù rất dễ bị quên. Nếu mục đích của giáo dục là phát triển con người, thì hơn ai hết, ngành giáo dục cần chứng tỏ mình thực sự vì con người bằng cách trân trọng chính những con người hoạt động trong môi trường giáo dục.
Hãy tôn trọng từng cá nhân người học bằng cách tôn trọng tiếng nói riêng của các em, hãy tôn trọng những con người trực tiếp đóng góp vào thành quả giáo dục của một dân tộc – các thầy cô giáo – bằng cách trả cho họ một đồng lương xứng đáng. Hãy tôn trọng các vị lãnh đạo các trường bằng cách giảm bớt những can thiệp từ trên vào những quyết định chuyên môn của họ. Hãy tôn trọng cả môi trường trong lành của giáo dục bằng cách nghiêm khắc với những giả dối và tiêu cực trong môi trường giáo dục như chạy điểm, chạy trường, chạy hội đồng, bệnh thành tích, bệnh sính bằng cấp và nạn bằng cấp không đi kèm năng lực….
Về phần mình, ngành giáo dục cũng cần được toàn xã hội hỗ trợ. Sự hỗ trợ ấy thật đơn giản: hãy tôn trọng các sản phẩm và thành tựu thật của giáo dục bằng cách tôn trọng các tài năng đích thực mà nền giáo dục ấy mang lại, bằng cách tạo cho họ những môi trường làm việc trong sạch với những vị trí và điều kiện làm việc xứng đáng nhất mà đất nước có thể tạo ra.
Vâng, chỉ cần bắt đầu từ đầu, và làm đúng từ những việc nhỏ nhặt nhất, thì những thành tựu lớn của giáo dục sẽ tự đến vào đúng thời điểm của nó. Lúc ấy, chắc chắn giáo dục Việt Nam sẽ có được một vụ mùa bội thu.
-------------
Viết xong ngày 13/9/2010
